ساز سهتار ایرانی؛ نوای لطیف موسیقی اصیل ایران
ساز سهتار یکی از اصیلترین و لطیفترین سازهای موسیقی سنتی ایران است که به دلیل صدای آرام، عمیق و تأثیرگذار خود، جایگاه ویژهای در میان علاقهمندان به موسیقی دستگاهی دارد. این ساز زهی مضرابی، طی سالیان طولانی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی اجرای موسیقی عرفانی، کلاسیک و بداههنوازی ایرانی شناخته شده است.
سهتار از خانواده سازهای زهی دستهبلند محسوب میشود و ساختاری ظریف و سبک دارد. بدنه این ساز معمولاً از چوب توت ساخته میشود و دسته آن از چوب گردو تهیه میشود. سهتار امروزی دارای چهار سیم است؛ هرچند نام تاریخی آن به دوران سهسیم بودن ساز بازمیگردد. سیم چهارم در دوره قاجار توسط برخی نوازندگان به این ساز افزوده شد و به مرور به بخشی ثابت از ساختار آن تبدیل شد.
شیوه نوازندگی سهتار با انگشت اشاره دست راست انجام میشود و برخلاف بسیاری از سازهای ایرانی، در آن از مضراب جداگانه استفاده نمیشود. همین ویژگی سبب شده صدای سهتار حالتی نرم، صمیمی و درونی داشته باشد؛ صدایی که بسیاری از استادان موسیقی آن را مناسب فضاهای آرام و تأملبرانگیز میدانند.
سهتار در طول دهههای گذشته در محافل موسیقی سنتی، اجراهای صحنهای و آموزشگاههای موسیقی حضوری پررنگ داشته است. بسیاری از نوازندگان برجسته موسیقی ایرانی، این ساز را برای اجرای ردیف دستگاهی و بداههنوازی انتخاب کردهاند و آثار ماندگاری با آن خلق شده است.
کارشناسان حوزه موسیقی معتقدند سهتار علاوه بر ارزش هنری، بخشی از هویت فرهنگی موسیقی ایرانی به شمار میرود و آموزش و حفظ شیوههای اصیل نوازندگی آن، نقش مهمی در انتقال میراث موسیقی سنتی به نسلهای آینده دارد.
امروزه ساز سهتار نهتنها در ایران بلکه در بسیاری از اجراهای بینالمللی موسیقی ایرانی نیز مورد توجه قرار گرفته و به عنوان نمادی از ظرافت و عمق موسیقی شرق شناخته میشود.
